آيين نامه بر گزاري كرسي‌هاي نوآوری و نظريه‌پردازي

ماده یک، تعاریف

نوآوری:  به ارائة روشمند هرگونه نظریه، ديدگاه، رويكرد و بحث علمي جديد، در ساحات و سطوح مختلف اطلاق می‌شود.

نظريه‌پردازي: ارائة نظرية علمي جديد كه محصول مطالعه و پژوهش روشمند و برخوردار از وجاهت و سطح علمي لازم بوده، داراي مبانی، فرضیه و دلائل كافي و ساختار علمي منطقي باشد.

کمیته داوران: به مجمعي از خبرگان علمي در حوزه‌ا‌ي خاص اطلاق مي‌شود كه براي ارزيابي روشمند و علمي نظريه با پيشنهاد دستگاه مجري و تأييد دبیرخانه هيأت حمايت از كرسي‌هاي نظريه‌پردازي، نقد و مناظره، تعيين مي‌شوند.

سازمان مجری: به دانشگاه یا مؤسسه علمی معتبری اطلاق می‌شود که درصدد برگزاری کرسی‌ها می‌باشد.

ماده دو ، خطوط مشي کلی در برگزاری کرسی‌ها

1. تحفظ بر رعايت نصابنامه‌هاي علمي و فني معتبر در ارائة نظريه و مدیریت کرسی،

2. التزام به اخلاق پسنديدة علمي در نقد و نقل  آرا،  اشخاص و آثار،

3. پرهيز از ورود به نزاع‌هاي غيرعلمي و مجادلات روزمرة اجتماعي،

4. اهتمام به روزآمدی و کارایی نظریه و نیز تحقق حداقل یکی از اهداف تأسیس هیأت ( مندرج در نظامنامه هیأت)،

مادة سه، ویژگی‌های صاحبان نوآوری و  نظریه

1. داشتن تحصيلات یا مطالعات عالي حوزوي یا دانشگاهي،

2. برخورداری از اثر علمی و رشتة تحصيلي يا تحقيقاتي مرتبط با موضوع کرسی،

3. آشنايي و اشراف به نظريات و ديدگاه‌هاي مطرح در زمينة موضوع مورد بحث،

4. داشتن قدرت تجزيه و تحليل علمي در رشتة مورد بحث.

ماده چهار، نحوة احراز صلاحيت نوآور و  نظريه‌پرداز جهت برگزاری کرسی

به منظور تشخيص صلاحيت علمي صاحبان نوآوری یا نظریه، و نیز قابلیت نوآوری و نظریه جهت طرح در کرسی، صاحب نوآوری یا نظریه باید ابتدا طرحنامة مخصوص[1] را تكميل کند. پس از بررسي طرحنامه از سوي کمیته داوران و در صورت لزوم بررسی دقیق محتواي آن در نشستي متشکل از کمیته داوران و صاحب نوآوری یا نظریه، کرسی برگزار خواهد شد. شايان ذكر است، برگزاري كرسي‌ صرفاً با امضاي دو سوم اعضاي کمیته داوران و تأييد دبيرخانة هيأت ممكن خواهد بود.

ماده پنج، تركيب و نحوة تشكيل و فعاليت کمیته داوران

کمیته داوران دربارة هر نظريه به‌صورت جداگانه، به پيشنهاد دستگاه مجري و تأييد دبیرخانه هيأت، براساس شرايط زير تشكيل خواهد شد:

الف) عضويت حداقل سه و حداكثر پنج تن از صاحب‌نظران برجسته در رشتة مربوط و برخوردار از شرايط زير كه از ميان اعضا يك نفر به عنوان دبیر با رأی اکثریت انتخاب خواهد شد:

1. داشتن تحصیلات یا مطالعات عالی دانشگاهی یا حوزوی،

2. داشتن حداقل يك اثر علمي قابل قبول در موضوع نوآوری یا نظريه،

3. برخورداري از صلاحيت‌هاي اخلاقي لازم و غيرذي‌نفع بودن،

4. داشتن آشنایی کافی با ضوابط و فرایند برگزاری کرسی‌ها.

ب)  جلسات کمیته داوران براي بررسي موارد زير و با حضور اكثريت اعضا تشكيل مي‌گردد:

1. بررسي و تصويب طرحنامه و تأييد صلاحيت نوآور یا نظريه‌پرداز،

2. بررسی صلاحیت نقادان نظریه،

3.  تأیید صلاحیت مدیر کرسی و تعیین نحوة مدیریت علمی آن،

4.  جمع‌بندی و ارزیابی نوآوری یا نظریه در زمان برگزاری کرسی،

5.  امتیازدهی.

تبصرة 1: در صورت لزوم كميته داوران، از صاحب نوآوری یا‌‌ نظريه و ناقدان آن جهت ارائة توضيحات تكميلي دربارة طرحنامه و توجيه درخصوص نحوة برگزاري كرسي، دعوت به عمل خواهد آورد.

تبصرة 2: کمیته داوران مي‌تواند حین برگزاری كرسي، بدون هر گونه داوري و قضاوت، به طرح سؤالاتي از صاحب نوآوری یا ‌نظريه مبادرت نمايد.

تبصرة 3: وظيفة دبير کمیته داوران، برگزاري نشست‌هاي کمیته، انجام رأي‌گيري، تهية صورتجلسات و ابلاغ مصوبات خواهد بود.

تبصرة 4: پرداخت حقوق مادی اعضاي کمیته داوران بر عهده دستگاه مجری خواهد بود.

ماده شش،  نحوة برگزاري كرسي‌ها‌ي نظريه‌پردازي

برنامة جلسات كرسي‌ها به شرح زير خواهد بود:

 الف) قرائت كلام‌الله مجيد،

 ب) خيرمقدم، اعلام برنامه و زمانبندی مباحث،

 ج) دعوت از صاحب نوآوری یا ‌نظریه و  نيز کمیته داوران و ناقدان جهت قرار گرفتن در جايگاه،

د) سخنراني صاحب نوآوری یا ‌نظريه در سرفصل‌های زير:

1. تعريف اصطلاحات كليدي،

2. مسالة اصلي،

3. فرضيه،

4. مباني،

5. دلائل،

6. تفاوت فرضيه با فرضية رقيب،

7. شرح و تبيين نوآوری یا نظريه،

8. نتيجه‌گيري و اعلام آثار و نتايج نوآوری یا نظريه.

ه‍) سخنراني نقّاد اول و دوم در بخش‌هاي زير:

1. تبيين روش‌شناسي نقد و منابع و مآخذ،

2. تبيين صورت مسأله،

3. تبيين نقاط قوت،

4. تبيين نقاط ضعف،

5. جمع‌بندي و نتيجه‌گيري.

و) پاسخ صاحب نوآوری یا ‌نظريه به ناقدان براساس بخش‌هاي زير:

1. اشكالات روش‌شناسي،

2. اشكالات مربوط به فهم نوآوری یا نظريه،

3. اشكالات مربوط به نقاط ضعف،

4. نتيجه‌گيري.

ز) طرح پرسش كتبي يا شفاهي از سوي حضّار،

ح) پاسخ نوآور یا نظريه‌پرداز به پرسش‌هاي حضّار،

ط) طرح سؤالات از سوی کمیته داوران،

ي) پاسخ صاحب نوآوری یا ‌نظريه به سؤالات کمیته داوران،

ك) اعلام پايان جلسه از سوي مدیر کرسی.

تبصرة 1: براي ادارة كرسي مدیر توانایی از سوی دستگاه مجری ـ پس از تأیید کمیته داوران ـ به کار گرفته خواهد شد و وظيفة مدير، تبیین و اجرای ضوابط مربوط به ماده شش این آیین‌نامه، تنظیم و نگهداري وقت و اعلام سؤالات كتبي حضّار مي‌باشد.

تبصرة 2: دستگاه مجری نسبت به شناسایی و معرفی دو نقاد جهت نقد نوآوری یا نظریه در کرسی به کمیته داوران جهت تأیید، مبادرت خواهد کرد. ویژگی‌های علمی نقادان با ویژگی‌های صاحب نظریه مندرج در ماده سه این آیین‌نامه یکسان خواهد بود.

تبصرة 3: كرسي‌ها صرفاً طی دعوت رسمي و با حضور جمعي از استادان و فضلاي حوزه و دانشگاه و نیز دانشجویان و طلاب مقاطع عالی بر حسب تخصص یا رشته مربوط به موضوع نظريه برگزار مي‌شوند و امکان طرح سؤالات كتبي يا شفاهي حضّار منوط به ثبت‌نام قبلي است.

ماده هفت،  نحوة امتيازدهي

امتيازدهي كرسي‌ها به شرح زير صورت خواهد گرفت:

جمع امتيازاتي كه حضّار طبق نمون‌برگ نظرخواهي معتبر به نظريه مي‌دهند و جمع امتيازات کمیته داوران به ترتيب زير لحاظ خواهد شد:

1. معدل امتيازات حضّار همراه با نمون‌برگ معتبر و امضا، به دبير کمیته داوران تحويل خواهد شد و در کنار امتیاز کمیته داوران در صورتجلسه رسمی منعکس خواهد گرديد.

2. جمع امتياز کمیته داوران براساس نمون‌برگ نظر‌خواهي محرمانه و معتبر همراه با امضا، نمره 100 خواهد بود.

تبصرة 1: از میان حضّار تنها افرادی مي‌توانند به اظهارنظر در نمون‌برگ مبادرت نمايند كه از شرايط مذكور در تبصره 3 ماده شش این آیین نامه برخوردار باشند.

تبصرة 2: مجموع امتيازات از سوي کمیته داوران تأييد و در قالب صورتجلسه‌اي به امضاي اکثریت اعضاي کمیته مزبور خواهد رسید.

3. از مجموع 100 امتياز، درجة نوآوری یا نظريه به شرح زير از سوي کمیته داوران اعطا خواهد شد:

الف) 90 تا 100: عالي

ب) 70 تا 90: خوب

ج) 50 تا 70: متوسط

د) زير 50: ضعيف

ماده هشت، نحوة تأييد و حمايت از سوی هیأت

1. پس از اعطاي امتياز از سوي کمیته داوران، دبيرخانه هیأت صرفاً براي كرسي‌هاي حائز رتبة عالي، خوب و متوسط، در سربرگ‌هاي مخصوص گواهي صادر خواهد نمود.

2. پس از تعیین امتیاز هر کرسی، به شرح زیر از صاحب‌ نوآوری یا نظريه حمايت به‌عمل خواهد آمد:

الف. معرفی رسمی به هیأت‌های ممیزه دانشگاهها یا مؤسسات پژوهشی جهت اعطاي امتیازات قانونی،

ب. معرفی رسمی به بنیاد ملی نخبگان جهت برخورداری از حمایت‌هاي مادی و معنوی بنیاد برابر مقررات،

ج. انتشار نتایج کرسی یا مقاله صاحب نوآوری یا نظریه در فصلنامه علمی و پایگاه اطلاع‌رسانی هیأت،

د. تقدیر در جشنواره‌ای خاص که در راستای اهداف هیأت حمایت از کرسی‌ها برگزار خواهد شد.

تبصرة 1 : دبیرخانه هیأت، در صورت درخواست کتبی دستگاه مجری، براي تأمین بخشی از هزینه برگزاری کرسی مساعدت خواهد نمود.

تبصرة 2: صاحبان نوآوری و نظریه و ناقدان آنان، به‌هنگام برگزاري جلسات كرسي‌ها در بیان دیدگاههای خود از آزادي كامل برخوردارند و دبیرخانه هیأت و دستگاه مجری، موظف خواهند بود جهت تأمین امنیت و مصونیت قضایی آنان ـ‌ مادام که با آیین‌نامه برگزاری کرسی‌ها منطبق باشد ـ پيگيري كنند.

تبصرة 3: دبیرخانه هیأت بر اساس ارزیابی جداگانه، از دستگاههای مجری که در برگزاری و مدیریت کرسی از امتیاز بالایی برخوردارشده باشند، تقدیر به عمل خواهد آورد و امتیاز مزبور را جهت ترتیب اثر به مراجع قانونی منعکس خواهد كرد.

ماده نه

این آیین‌نامه در نه ماده و ده  تبصره در تاریخ 28/9/84 به تصویب هیأت حمایت از کرسی‌های نظریه‌پردازی ، نقد و مناظره رسید.

آيين نامة برگزاري كرسي‌هاي مناظره

ماده یک ، تعاریف

مناظره: به نقد رو در رو و  شفاهي دو صاحب‌نظر دربارة دو مكتب، نظريه، و... اطلاق مي‌شود كه از تمامي مختصات نقد علمي برخوردار باشد.

کمیته داوران: به مجمعي از خبرگان علمي در حوزه‌ا‌ي خاص اطلاق مي‌شود كه براي ارزيابي روشمند و علمي نظريه، با پيشنهاد دستگاه مجري و تأييد دبیرخانه هيأت حمايت از كرسي‌هاي نظريه‌پردازي، نقد و مناظره، تعيين مي‌شوند.

سازمان مجری: به دانشگاه یا مؤسسه علمی معتبری اطلاق می‌شود که درصدد برگزاری کرسی‌ها می‌باشد.

ماده دو، خط‌مشي‌هاي کلی در برگزاری کرسی‌ها

1. تحفظ بر رعايت نصابنامه‌هاي علمي و فني معتبر در ارائة نقد، مناظره و مدیریت کرسی،

2. التزام به اخلاق پسنديدة علمي در نقد و نقل  آرا،  اشخاص و آثار،

3. پرهيز از ورود به نزاع‌هاي غيرعلمي و مجادلات روزمرة اجتماعي،

4. اهتمام به روزآمدی و کارایی مباحث و نیز تحقق حداقل یکی از اهداف تأسیس هیأت (مندرج در نظامنامه هیأت).

ماده سه، مختصات مناظره‌گران

1. داشتن تحصيلات یا مطالعات عالی حوزوي یا دانشگاهي،

2. برخورداری از اثر علمی و رشتة تحصيلي يا تحقيقاتي مرتبط با موضوع کرسی،

3. آشنايي و اشراف به نظريات و ديدگاه‌هاي مطرح در زمينة موضوع مورد بحث،

4. داشتن قدرت نقد، تجزيه و تحليل علمي در رشتة مورد بحث.

ماده چهار، نحوة احراز صلاحيت مناظره‌گران جهت برگزاری کرسی

به منظور تشخيص صلاحيت علمي مناظره‌گران، و نیز قابلیت مباحث مناظره جهت طرح در کرسی، هر دو مناظره‌گر یا نمایندگان رسمی آنها باید ابتدا طرحنامة مخصوص[1] را تكميل کنند. پس از بررسي از سوي کمیته داوران و در صورت لزوم بررسی دقیق، محتواي آن در نشستي متشکل از کمیته داوران و صاحب نوآوری یا نظریه، کرسی برگزار خواهد شد. شايان ذكر است، برگزاري كرسي‌، صرفاً با امضاي دو سوم اعضاي کمیته داوران و تأييد دبيرخانة هيأت ممكن خواهد بود.

ماده پنج، تركيب و نحوة تشكيل و فعاليت کمیته داوران

کمیته داوران دربارة هر مناظره، به‌صورت جداگانه، به پيشنهاد دستگاه مجري و تأييد دبیرخانه هیأت ، بر اساس شرایط زیر تشکیل می‌شود:

الف) عضويت حداقل 3 و حداكثر 5 تن از صاحب‌نظران برجسته رشتة مربوط و برخوردار از شرايط زير كه از ميان اعضا يك نفر به عنوان دبیر با رأی اکثریت انتخاب خواهد شد:

1. داشتن تحصیلات یا مطالعات عالی دانشگاهی یا حوزوی،

2. داشتن حداقل یک اثر علمی قابل قبول در موضوع مناظره،

3. برخورداري از صلاحيت‌هاي اخلاقي لازم و غيرذي‌نفع بودن،

4. داشتن آشنایی کافی با ضوابط و فرایند برگزاری کرسی‌ها.

ب) جلسات کمیته داوران براي بررسي موارد زير و با حضور اكثريت اعضا تشكيل مي‌گردد:

1. بررسي و تصويب طرحنامه و تأييد صلاحيت مناظره‌گران،

2. بررسی صلاحیت ارزیابان مناظره،

3. تأیید صلاحیت مدیر کرسی و تعیین نحوه مدیریت علمی آن،

4. جمع‌بندی و ارزیابی مباحث مناظره در زمان برگزاری کرسی،

5. امتیازدهی.

تبصرة 1: در صورت لزوم كميته داوران، از مناظره‌گران یا نمایندگان آنها و نيز از ارزیابان جهت ارائة توضيحات تكميلي دربارة طرحنامه و توجيه درخصوص نحوة برگزاري كرسي، دعوت به عمل خواهد آورد.

تبصرة 2: کمیته داوران مي‌تواند حین برگزاری كرسي، بدون هرگونه داوري و قضاوت، به طرح سؤالاتي از صاحب‌نقد مبادرت نمايد.

تبصرة 3: وظيفة دبير کمیته داوران برگزاري نشست‌هاي کمیته داوران، انجام رأي‌گيري، تهية صورتجلسات و ابلاغ مصوبات خواهد بود.

تبصره 4 : پرداخت حقوق مادی اعضاي کمیته داوران بر عهده دستگاه مجری خواهد بود.

ماده شش،  نحوة برگزاري كرسي‌ها‌ي مناظره

برنامة جلسات كرسي‌ها به شرح زير خواهد بود:

الف) قرائت كلام‌الله مجيد،

ب) خيرمقدم و اعلام برنامه،

ج) دعوت از مناظره گران و  نيز کمیته داوران و ارزیابان جهت قرارگرفتن در جايگاه،

د) سخنراني مناظره‌گر اول و دوم در سرفصل‌های زير:

1. تعريف اصطلاحات كليدي،

2. تبیین روش‌شناسی نقد در مناظره،

3. توصیف مسالة اصلي و موضوع نقد،

4. شرح و تبيين نقد،

5. بیان تفاوت نقد با نقدهای قبلی،

6. نتيجه‌گيري و اعلام آثار و نتايج نقد.

ه‍) مباحثه و بیان اشکالات و نقدهای متقابل.

و) سخنراني ارزیاب اول و دوم در بخش‌هاي زير:

1. ارزیابی روش‌شناسی نقد در مناظره،

2. تبيين نقاط قوت،

3. تبيين نقاط ضعف،

4. جمع‌بندي و نتيجه‌گيري.

ز) پاسخ مناظره‌گران به ارزیابان براساس بخش‌هاي زير:

1. اشكالات مربوط به روش‌شناسی نقد در مناظره،

2. اشكالات مربوط به نقاط ضعف،

3. نتيجه‌گيري.

ح) طرح پرسش كتبي يا شفاهي از سوي حضّار،

ط) پاسخ مناظره‌گران به پرسش‌هاي حضّار،

ي) طرح سؤالات کمیته داوران،

ك) پاسخ مناظره‌گران به سؤالات کمیته داوران،

ل) اعلام پايان جلسه از سوي مدیر کرسی.

تبصرة 1: با رای اکثریت اعضاي کمیته داوران، امکان تغییر در سرفصل‌های بند 1 ماده شش این آیین‌نامه وجود خواهد داشت.

تبصرة‌ 2: براي ادارة كرسي مدیر توانایی از سوی دستگاه مجری ـ پس از تأیید کمیته داوران‌ـ به‌کار گرفته خواهد شد و وظيفة مدير، تبیین و اجرای ضوابط مربوط به ماده شش این آیین‌نامه، تنظیم و نگهداري وقت و اعلام سؤالات كتبي حضّار مي‌باشد.

تبصرة 3: دستگاه نسبت به شناسایی و معرفی دو ارزیاب جهت ارزیابی مباحث مناظره در کرسی به کمیته داوران جهت تأیید مبادرت خواهد کرد. ویژگی‌های علمی ارزیابان با ویژگی‌های مناظره‌گران مندرج در ماده سه این آیین‌نامه یکسان خواهد بود.

تبصرة 4: كرسي‌ها صرفاً طی دعوت رسمي و با حضور جمعي از استادان و فضلاي حوزه و دانشگاه و نیز دانشجویان مقاطع عالی بر حسب تخصص یا رشته مربوط به موضوع مناظره برگزار مي‌شوند و امکان طرح سؤالات كتبي يا شفاهي حضّار منوط به ثبت‌نام قبلي است.

ماده هفت، نحوة صدور رأی و امتيازدهي

1. هیأت داوران با صدور بیانیه‌ای رسمی، علاوه بر امتیازدهی، ارزیابی نهایی خود را درباره مناظره اعلام خواهد کرد.

2. امتيازدهي كرسي‌ها به شرح زير صورت خواهد گرفت:

جمع امتيازاتي كه حضّار طبق نمون‌برگ نظرخواهي معتبر به هریک از مناظره‌گران مي‌دهند و جمع امتيازات کمیته داوران به ترتيب زير لحاظ خواهد شد:

الف) معدّل امتيازات حضّار همراه با نمون‌برگ معتبر و امضا، به دبير کمیته داوران تحويل خواهد گرديد و در بیانیه کمیته داوران منعکس خواهد شد.

ب) جمع امتياز کمیته داوران براساس نمون‌برگ نظر‌خواهي محرمانه و معتبر همراه با امضا، نمره 100 خواهد بود.

تبصرة 1: از میان حضّار تنها افرادی مي‌توانند به اظهارنظر در نمون‌برگ مبادرت نمايند كه از شرايط مذكور در تبصرة 4 ماده 6 این  آیین‌نامه برخوردار باشند.

تبصرة 2: مجموعة امتيازات از سوي کمیته داوران تأييد و در قالب صورتجلسه‌اي به امضاي  اکثریت اعضاي کمیته مزبور خواهد رسید.

3. از مجموع 100 امتياز، امتیاز علمی مباحث هر مناظره‌گر جداگانه به شرح زیر از سوي کمیته داوران اعطا خواهد شد:

الف) 90 تا 100: عالي

ب) 70 تا 90: خوب

ج) 50 تا 70: متوسط

د) زير 50: ضعيف

ماده هشت، نحوة تأييد و حمايت از سوی هیأت

1. پس از اعطاي امتياز از سوي کمیته داوران، دبيرخانه هیأت صرفاً براي موارد داراي رتبة عالي، خوب و متوسط، در سربرگ مخصوص گواهي صادر خواهد نمود.

2. پس از تعیین امتیاز هر کرسی، به شرح زير از مناظره‌گران حمايت به عمل خواهد آمد:

الف) معرفی رسمی به هیأت‌های ممیزه دانشگاهها یا مؤسسات پژوهشی جهت اعطاي امتیازات قانونی،

ب) انتشار نتایج کرسی در فصلنامه علمی و پایگاه اطلاع‌رسانی هیأت،

ج) تقدیر در جشنواره‌ای خاص که در راستای اهداف هیأت حمایت از کرسی‌ها برگزار خواهد شد.

تبصرة 1: دبیرخانه هیأت، در صورت درخواست کتبی دستگاه مجری، براي تأمین بخشی از هزینه برگزاری کرسی مساعدت خواهد نمود.

تبصرة 2: مناظره‌گران، ناقدان و اعضاي کمیتة داوران به‌هنگام برگزاري جلسات كرسي‌ها در بيان دیدگاههای خود از آزادي كامل برخوردارند و دبیرخانه هیأت و دستگاه مجری، موظف خواهند بود جهت تأمین امنیت و مصونیت قضایی آنان ـ مادام‌‌که با آیین‌نامه برگزاری کرسی‌ها منطبق باشد ـ پيگيري كنند.

تبصرة 3: دبیرخانه هیأت بر اساس ارزیابی جداگانه، از دستگاههای مجری که در برگزاری و مدیریت کرسی از امتیاز بالایی برخوردار شده باشند، تقدیر به عمل خواهد آورد و امتیاز مزبور را جهت ترتیب اثر به مراجع قانونی منعکس خواهد ساخت.

ماده نه

این آیین‌نامه در نه ماده و یازده تبصره در تاریخ 28/9/84 به تصویب هیأت حمایت از کرسی‌های نظریه‌پردازی، نقد و مناظره رسید.